Tarihe Damgasını Vurmuş Kadın Sokak Fotoğrafçılar

Kadın sokak fotoğrafçıların işlerini incelediğimizde toplum için oldukça hassas, hatta kimi zaman yok sayılmış konulara yönelip belki de erkek fotoğrafçıların girmeye cesaret edemediği alanlara yönelebilmişler. Bu sayede toplumu, bu yok sayılan konular hakkında bilinçlendirebilmeyi başarmışlar. Fotoğraf tarihine damga vurmuş ve çektiği fotoğraflarla kitleleri etkilemiş sayısız kadın sokak fotoğrafçısının yanısıra, yaşadığı dönem boyunca hiçbir zaman adını duyuramamış olanları da var. Günümüzde, işleriyle yaşadığı dönem hakkında bizleri aydınlatan bu efsanevi kadın sokak fotoğrafçılarından bazılarına bir göz atalım:

Vivian Maier

vm1954w02936-11-mc

Vivian Maier, hikayesi fotoğrafının önüne geçmiş ve ölümünün hemen ardından şöhrete kavuşmuş bir sokak fotoğrafçısı. Öldüğünde, geride binlerce banyo edilmemiş film ve yüzbinlerce de basılmamış negatif bırakan Maier, bir müzayede sırasında fotoğraflarını satın alan John Maloof sayesinde ünlü oluyor. Fotoğraflarının büyük çoğunluğunu Roliflex TLR makine ile çekmesinden ötürü çoğu fotoğrafı bel hizasından kadrajlanmış, bu da alışılmışın dışında bir görsel etki yaratıyor. Kimileri tarafından 20. yüzyılın en iyi sokak fotoğrafçılarından biri olarak anılan Maier’in fotoğraflarına buradan ulaşabilirsiniz.

Helen Levitt

012-HelenLevitt

1940’ların başından başlayarak Helen Levitt fotoğraf makinesi ile New York sokaklarını, herhangi bir hikaye anlatma kaygısı gütmeden çekmişti ve öldükten sonra arkasında sayısız eser bırakmıştı. Esas mesleği görüntü yönetmenliği ve oyun yazarlığı olan Levitt için New York sokaklarını fotoğraflamak daha çok bir tutkuydu. Kariyeri boyunca hem siyah beyaz hem de renkli film çalışmış, ilgilendiği konular arasında çocuklar fazlasıyla ön plandadır.

Mary Ellen Mark

Erin-with-toy-horse

Amerikalı fotoğrafçı Mary Ellen Mark, daha çok ünlüleri çektiği portre fotoğrafları ile bilinse de esas ilgi duyduğu konular sokaklar ve uçta yaşayan insanlardı. Çektiği fotoğraflarda duygu ve ironi araması belki de onun fotoğraflarını bu kadar özel kılıyor. Onu uluslararası basında adını duyuran fotoğrafı ise 1965 yılında, Fulbright bursuyla geldiği Trabzon’da çektiği bir kare. 75 yaşında hayata veda eden ödüllü fotoğrafçı, kendisinin bir sokak fotoğrafçısı olarak tanımlardı. Yaşadığı dönem boyunca da New York’un sokaklarını belgelemeye devam etti. Özellikle şehir hayatının dışladığı, görünmez insanları fotoğrafladığı kariyeri, onu Amerika’nın dört bir yanında benzer hikayeler çıkartmasına neden oldu. Sokak çocukları, çocuk yaştaki seks işçileri ve uyuşturucu bağımlıları ile ilgili yaptığı çalışmalar sayısız dergide yer aldı ve hayatın eşitsizliği ve zorluğunu gözler önüne serdi.

Narelle Autio

Narelle_Autio_A_15

Narelle Autio, aslen bir foto muhabiri. Fakat Sydney’de, kocası Trente Parke ile birlikte sokaklarda fotoğraf çekmek ve günlük hayatı belgelemek fotoğrafla ilgili  karşı hissettiği bir diğer tutku. Avusturalya’nın otoyollarında ölen hayvanlar fotoğrafladığı “Australian Road Kill” ve Trente Parke ile Avusturalya  kumsallarını belgelediği “The Seventh Wave” gibi projelerden ödüller alan fotoğrafçı, kendi kurduğu Oculi adlı fotoğraf ajansı ve sokak fotoğrafçılığı kolektifi in-public üyesi.

Jill Freedman

7a8c822ac48a1145b0b8f7e3aa7e9334

New York’u kendine mesken edinmiş belgesel fotoğrafçısı Jill Freedman, fotoğraflarken konu çalışmayı sevdiği kadar, başı boş dalaşmayı da seviyor. New York sokaklarında çektiği fotoğraflar, tarz olarak kendisinden önceki nesil André Kertész, Henri Cartier-Bresson gibi klasik fotoğrafçıları andırıyor. Jill Freedman’ın New York polislerini ve itfayecilerini fotoğrafladığı projeleri ise en ilginç işlerinden sayılıyor.

Lisette Model

lisette-model-urban-camera-01

Avusturya asıllı Amerikalı fotoğrafçı Lisette Model’in adı dönemin efsanevi fotoğrafçılarınkiyle birlikte anılır. Zaten kendisi, sonraki kuşağın öncü fotoğrafçılarından Diane Arbus’un da eğitmeni. Fotoğrafçılığa yeni bir bakış açısı kazandırması ise kazandığı şöhretin en büyük nedeni; dinamik, gergin, aşağıdan çekilmiş, yakın ve flaş ile çekilmiş fotoğraflar. Sonrasında bu yaklaşımıyla Bruce Gilden gibi sayısız isme ilham vermiştir. Fotoğrafa bakış açısı ise “Güzel olan sıkıcıdır”.

Sally Davies

tumblr_nhatxrnqPD1rjx2p8o1_1280

15 yaşında babasının aldığı fotoğraf makinesi ile kariyerine başlayan Sally Davies, 83 yılından beri New York sokaklarında fotoğraf çekiyor. Saul Leiter, Joel Meyerowitz gibi fotoğrafçıların geleneğini devam ettiren Davies New York’u renkli fotoğraflamayı tercih ediyor.

Shirly Baker

SB2-7

İngiliz fotoğrafının öncülerinden Shirley Baker, kariyeri boyunca kuzey İngiltereyi fotoğraflayarak 50’lerde sokaktaki yaşama dair önemli anları ölümsüzleştirdi. Spontan ve poz verilmeden çekilen fotoğrafların dolaysızlığı ve kameranın ciddi, gülünç, saçma ve güzelliği ölümsüzleştirme kabiliyeti, onu, sokaklarda fotoğraf çekmeye itti. Yaşamı boyunca sayısız fotoğraf çeken Baker, resmi olmayan, gündelik fotoğrafların, dönemin yaşantısı ve ruhunu daha çok yansıttığını savunurdu. Shirley Baker, 2014 yılında 84 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Rebecca Lepkoff

6224dc749e9226cbeddf6b34ff1b9478

Rus Yahudi göçmeni bir ailenin kızı olarak dünyaya gelen Rebecca Lepkoff, hayatının büyük bir kısmının New York, Lower East Side’da geçirir. Büyük buhran döneminde yaşadığı mahalleyi belgeleyen Lepkoff, 1947 yılında, benzer kafa yapısına sahip fotoğrafçıların kurduğu, daha çok sol görüşlü bir topluluk olan Photo League’e katılır ve burada yaşadığı çevreyi belgelemesi için daha çok cesaretlendirilir. Photo League üyeleri, fotoğrafçıların yaşadıkları toplumu belgelenmesinin öneminli olduğunu savunurdu, bu da zaten Lepkoff’un yaptığı şeydi. Fotoğraflarında, yoksul bir mahalle olan Lower East Side’ın eğlenceli yanını gözler önüne seren Lepkoff’un fotoğrafları, o döneme ait önemli bir belge niteliğindedir.

Diane Arbus

7552_21165400_1

Amerikalı sanatçı Diane Arbus, çarpıcı siyah beyaz portreleriyle ün kazandı. Kocası Allan Arbus ile birlikte başladığı fotoğraf kariyerini, sonrasında tek başına devam ettirdi. Objektifini de transsesksüel, cüce, sirk ucubeleri gibi toplum tarafından dışlanmış konulara çeviren Arbus, kendi işini tanımlarken “ben çekmeseydim kimse bilmeyecekti” sözcüklerini kullanmıştı. Hayatı boyunca depresyonla mücadele eden Arbus, 1971 yılında, henüz 47 yaşındayken intihar ediyor.

Kerem Nasipoglu

Social documentary & Street photographer

One thought on “Tarihe Damgasını Vurmuş Kadın Sokak Fotoğrafçılar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s